DE KASKANTINE
Niets nodig, iedereen welkom
Op een braakliggend terrein in Nieuw-West staat een bijzondere kas, de Kaskantine. Initiatiefnemers Menno Houtstra en Betty Gebhard transformeerden ongebruikte stadsgrond tot een circulaire, off-grid stadsboerderij met zonnepanelen, waterfilters en compostbakken worden voedselafval en groenafval omgezet in vruchtbare grond. Zelfvoorzienend, want dat kan echt.
Als de meeste mensen een braakliggend terreintje zien liggen in de stad, ziet Menno Houtstra iets anders: een mogelijkheid voor een off-grid urban farm, zelfvoorzienend en circulair. Zo ging het hier op Handbalstraat 1 en zo ging het op de drie eerdere locaties van de Kaskantine. ‘Ik kom uit de krakerswereld, ‘vertelt Houtstra, ‘dus als ik leegstand zie, denk ik: daar kan wat mee, of daar moet zelfs wat mee. En dat geldt niet alleen voor gebouwen maar ook voor grond. In Amsterdam is grond gewild en schaars maar toch bestaan er dit soort ongebruikte vierkante meters. En kijk hoe mooi je die wél kunt gebruiken.’
Oké, even kijken dus. De Kaskantine, een forse, demontabele kas van containers, omringd door groen tussen een gloednieuw woningcomplex in Nieuw-West. Op het dak: zonnepanelen. In de tuin: compostbakken, een heleboel. Houtstra: ‘Daarvoor hebben we de Bokashi-Club opgericht. Bokashi, dat is een methode van composteren, uitgevonden in Japan, met micro-organismen die worden gebruikt om organisch afval af te breken in Bokashi-emmers. Heel geschikt voor de stad want je hebt er weinig ruimte voor nodig. Daar gebruikt de club afval uit de buurt voor, van al die net opgeleverde huizen konden we op stapels karton rekenen van IKEA-dozen. Van Stadshout komt het zaagsel, ook broodnodig. Onder het afdak staan een paar bakken naast elkaar. Om de zoveel tijd schuift de compost een fase - en bak - verder tot de boel na zes maanden rijpen is geslonken en getransformeerd tot honderd procent wormenpoep: perfect.’
Kaskantine als verplaatsbaar concept
Hoewel de Kaskantine nogal geworteld en permanent oogt, is het een verplaatsbaar concept. Dat gebeurde dus al drie keer en toen ging de hele boel (met vruchtbare aarde en al) naar een nieuwe locatie.
De eerste halte was in Sugarcity, een joekel van een leegstaande fabriek in Halfweg, een voormalige suikerfabriek natuurlijk, vandaar de naam. ‘Te gekke plek’, zegt Menno, ‘post-apocalyptisch bijna. Ik kwam er terecht nadat ik - geboren Amsterdammer - terugkwam uit Frankrijk waar ik als kok werkte en ook een zelfvoorzienende situatie had gecreëerd.’
Ook de volgende plekken waar Menno neerstreek, waren deels zelfvoorzienend. Zonnepanelen, waterfilters, accu’s. Als je wil, dan kan het, ook midden in de stad: met niks of niemand wat te maken hebben omdat je het zelf kunt regelen. ‘En ondertussen konden we toch hele grote evenementen organiseren. Pizza-avonden bij het oude ING-kantoor bij het Westerpark: 250 mensen. Hier is dat allemaal wat kleiner. Maar we willen er wel voor iedereen zijn. De buurt, de buurten daarnaast. 'Eigenlijk voor de hele stad.’
Nu echt zelfvoorzienend
Wat kleiner, maar echt klein nu ook weer niet. Bij de huidige locatie van de Kaskantine zit ook weer alles erop en eraan, maar het is de eerste keer dat het gelukt is om hélemaal zelfvoorzienend te zijn.
‘Het is een manier van leven’, zegt Menno, ‘goed voor jezelf en voor de wereld. Het maakt je inventief en het doet de lokale natuur goed. Wij proberen de natuur die we hier hebben echt te gebruiken. In de stad is best veel groen maar dat is kijkgroen, wij hebben gebruiksgroen.’
Hij vertelt het terwijl hij door de tuin loopt waar de laatste tomaten van het jaar nog in de kas staan en onder een doek staan spruiten, klaar voor de oogst. Even later opent hij aan de bar flesjes bier, alcoholvrij want een horecavergunning zit er niet in.
Plek als statement
Wat we laten zien is wat wél kan: zelfvoorzienend, circulair zijn, ondanks de beperkingen van een tijdelijke huisvesting. In die zin is de Kaskantine een statement en daar proberen we zo veel mogelijk mensen bij te betrekken. We organiseren cursussen, workshops en een weggeefmarkt voor voedsel - want de hoeveelheid verspilling is gekmakend. En ondertussen is hoe wij het doen per definitie sociaal en rechtvaardig want we doen het met wat er is en wat de natuur ons geeft. Als het water op is, dan is het water op. Als de energie op is, dan is de energie op. 'Maar dat is het nooit want er is genoeg.’
Een systeemverandering, zoiets ziet Menno nog het liefst gebeuren. Omdat het anders kan, dat laat de Kaskantine wel zien. ‘Maar dat is één Kaskantine. De droom is: iedere buurt een eigen Kaskantine. Het kan, écht, en ik gun het ze.’
Doe mee
Wil je je aansluiten bij een van de initiatieven? Heb je tips of vragen? Stuur een mail naar connect@amsterdamdonutcoalitie.nl
Ben je zelf betrokken bij een initiatief die je graag wilt aanmelden? Maak een profiel aan op onze site, daarna kun je een initiatief toevoegen.
Wil je iets delen? @amsterdamdonutcoalitie #buurtinbloei #stadinbloei
