VAN AFVAL NAAR OOGST
Van schil tot schat: hoe afval zwart goud wordt
Al meer dan tien jaar werkt Natascha Hagenbeek aan een groot idee: groente- en fruitafval niet zien als probleem, maar als oplossing. Zelf compost maken, dat gebruiken in eigen tuin en daarmee zelf voorzien in groenten en fruit: de kringloop compleet.
‘Iiiiieee,’ zegt Natascha Hagenbeek als ze een hand aarde uit de compostbak haalt. ‘Wórmen!’ Grapje natuurlijk, als iemand aan wormen gewend is, dan is zij het wel. Als oprichter van Afval naar Oogst spelen ze nogal een grote rol in haar leven. Want wormen zijn een onmisbare schakel in de kringloop van compost die begon in 2013 met haar project I can change the world with my two hands. Heel simpel: buurtbewoners werd gevraagd om hun groente- en fruitafval in te leveren bij deze buurttuin.
Een sprong in de tijd en inmiddels staat haar compost-imperium als een huis. 29 locaties zijn er nu, waar mensen hun groente- en fruitafval kunnen inleveren om het - als Moeder Natuur er haar wonder mee heeft verricht - als vruchtbare grond weer te kunnen ontvangen.
Een hand vol aarde, vol wormen
Dat wonder voltrekt zich in composttrommels-en bakken. Best mooie, vindt ze zelf, opgeleid als kunstenaar. ‘Het is een Zweeds ontwerp. Goede modekleur, donkergroen. Ze zijn functioneel en degelijk. En vooral: ze werken heel snel. Ik ga niet zelf iets ontwerpen als er al een goed ontwerp bestaat. Ik ben niet zozeer van do it yourself, maar wel van just do it.’
Dat zal haar kunstenaarschap zijn, denkt ze zelf. Geen beren op de weg maar juist denken in mogelijkheden. ‘Bij Afval naar Oogst naar dacht ik alleen maar: dit moet gebeuren, en dus ben ik het gaan doen.’
Ze vertelt erover in een kleine glazen kas in een buurttuin in de Baarsjes, wat zij zelf heeft opgezet op een terrein waar voorheen een speeltuin met pierenbadje zat. Nu is het een bloeiende oase waar tot eind november nog palmkool uit de grond schiet. In een hoek van de tuin staan de genoemde bakken waar de compost tot leven wordt gebracht. Een hand vol aarde, vol wormen - leven dus.
Compost als oplossing van het afvalprobleem
‘Blijft mooi,’ zegt Natascha. ‘We begonnen klein, met een stempelkaartje, een paar belangstellende buren en een ton. Al snel zaagden we een gat in de deur naar de binnentuin zodat mensen 24/7 hun afval in de bak kwijt konden en zo groeide het concept. Mensen begonnen vanuit de hele stad te komen en het werd logisch om het uit te rollen over de hele stad.
Nu wil Afval naar Oogst iets bieden maar ook iets vertellen. Over het belang van een gezonde bodem en de urgentie daarvan. Natascha: ‘De bodem bepaalt de voeding van onze eigen voeding. Waar onze kool of tomaten op groeien, dat valt of staat met een gezond bodemleven in de aarde waarin ze staan. 'Essentieel dus.’
Verdienmodel? Díénmodel
Maar hoe werkt het nu eigenlijk? De welwillende mens krijgt een bruine zak waarin ze hun groente- en fruitafval verzamelen. Deze werpen ze - al dan niet met een vleug trots - zo’n magische trommel in en vervolgens verscheuren ze de zak er ook nog bij en voegen ze droog, bruin materiaal (bijvoorbeeld zaagsel) toe. Die trommel geven ze nog een zwiep en dan mengt daarbinnen het groen - dat afval dus - met bruin. Dan wordt het wárm in die trommel en ontstaat er binnen een paar maanden compost voor de buurttuin.
Inmiddels zijn dat dus 29 locaties waar een toegewijde groep mensen gebruik van maakt. Ze zijn te vinden in de hele stad, van Plukbos Wittenburg tot Midwest en Stadsboerderij Osdorp. Iemand - ‘Niet ik,’ zegt Natascha - heeft de vrijwilligers van de tuin al een naam gegeven: compostino’s, of compostina’s.
Natascha: ‘Wat andere mensen afval noemen, noem ik potentieel zwart goud. Het is dus geen probleem meer, maar een oplossing. Dat wordt gefinancierd met subsidies waarvoor we echt een maatschappelijk vraagstuk oplossen. Is dat in waarde te vatten? Net als kunst denk ik dat je dat eigenlijk niet eens zou moeten willen. Dus hebben we een verdienmodel? Ik zou zeggen: 'we hebben een dienmodel.’
Doe mee!
Wil je je aansluiten bij een van de initiatieven? Heb je tips of vragen? Stuur een mail naar connect@amsterdamdonutcoalitie.nl
Ben je zelf betrokken bij een initiatief die je graag wilt aanmelden? Maak een profiel aan op onze site, daarna kun je een initiatief toevoegen.
Wil je iets delen? @amsterdamdonutcoalitie #buurtinbloei #stadinbloei
