HET AFVALPALEIS
Repareren en rebelleren in de Dapperstraat
Ecologisch bewustzijn en sociale impact, bij het Afvalpaleis gaan die twee hand in hand. Vrijwilligers repareren elektrische apparaten en runnen een doorgeefwinkel voor buurtbewoners. Alles draait om bewustwording: hergebruik, delen, zorg voor de leefomgeving én voor elkaar.
‘Een ‘F’, zegt Breg, ‘heb jij een ‘F’?’. Jasmijn rommelt even in de deksel van de doos. Die ‘F’, dat is de laatste letter die ze nodig hebben om het incomplete spel Scrabble weer compleet te maken. Ook dat betekent het om coördinator te zijn bij het Afvalpaleis in de Dapperstraat in Oost, want dat zijn ze allebei. Spullen een tweede leven geven, houdt soms in dat je ze weer compleet moet maken. Letter voor letter, in dit geval: gelukkig hebben ze hier een lade vol met lettersteentjes en meer nog dan dat, ze hebben er ook het engelengeduld voor. ‘Verandering kost tijd,’ zegt Breg, ‘haast helpt niet als je een verschil wil maken.’
Het verschil maken is de bedoeling bij het Afvalpaleis, waar onder één dak van alles gebeurt met een betere wereld voor ogen. ‘Hergebruik, herwaardeer, repareer, rebelleer’ staat er op een bordje, en even verderop een ingelijste foto van een woestijn in Chili waar bergen vol onverkochte kleding wordt gedumpt.
Weggooien hoeft bijna nooit
Als verzet tegen overconsumptie en verspilling heeft het Afvalpaleis een repaircafé voor elektra en voor textiel, ‘bijna alles is te fixen’. En van woensdag tot en met zaterdag is er de doorgeefwinkel waarbij de ruimte - een voormalige vestiging van een Blokker - buurtbewoners trekt die voor een (kleine) donatie mogen winkelen. ‘Maximaal vijf spullen’, zegt Breg, ‘duidelijke regels, dan blijft het gezellig.’
Dus dat is het ook vandaag, als er voordat de deuren opengaan al een vrolijke verzameling wachtende buurtbewoners op hun geduld getest wordt. Pas als alle vrijwilligers in de winkel er klaar voor zijn, mogen ze naar binnen.
Een bonte verzameling is het daar, van soms eenzame spullen: tupperwarebakjes zonder deksel, handschoenen zonder partner, kabels die niemand herkent. ‘Hier is bijna nooit een reden om iets weg te gooien,’ zegt Breg. ‘Het gaat erom te ontdekken wat nog ergens toe kan dienen. Veel, blijkt dan elke keer weer.’ In een hoek worden elektrische apparaten getest. Een afstandsbediening die gewoon nieuwe batterijen nodig bleek te hebben, en kijk, hij leeft weer.
Impact zien en voelen
‘Het mooie is dat je hier iets dóét,’ zegt Jasmijn. ‘De toestand van de wereld kan nog overweldigen en het gevaar is dat je onder een dekentje op de bank somber gaat zitten zijn. Maar dit is duurzaamheid in actie: gewoon dóén.’ Buiten wordt de drukte van de Dappermarkt zichtbaar door de pui, mensen halen hun brood of lopen met koffie langs. Binnen gebeurt iets anders: er wordt bewustwording gekweekt, of je het nu door hebt of niet.
Het Afvalpaleis combineert sociaal en ecologisch. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, psychische uitdagingen of weinig zelfvertrouwen vinden hier een plek waar ze met waardigheid worden benaderd. ‘Het gaat niet alleen om de spullen,’ zegt Jasmijn. ‘Het gaat om contact, om doen, om impact die je ziet en voelt.’
Breg: ‘Er komt veel samen op deze plek: een repaircafé, doorgeefwinkel, workshops, ontmoetingen. Het oorspronkelijke projectplan telde duizend-en-één ideeën die we figuurlijk tegen een muur gooiden en we keken wat er bleef plakken. Gemene delers: duurzaamheid, ecologisch en sociaal.’
Kleine gebaren, grote verandering
Het pand is antikraak. Vier jaar zitten ze hier nu, maar altijd is er een opzegtermijn van 28 dagen. Zwaar, vindt Breg. ‘Je voelt constant dat alles tijdelijk is. Zonder zekerheid is plannen moeilijk. En het is belangrijk dat we híér zitten, in een winkelstraat, in het hart van de buurt. Zo krijgen we de aanloop en zijn we er onderdeel van. Zichtbaarheid is cruciaal voor de impact die we willen maken.’ Jasmijn. ‘De plek is alles. En dat juist die plek onzeker is, dat frustreert enorm.’
Toch overheerst het optimisme. ‘Je laat zien hoe het kan,’ zegt Jasmijn. ‘Repareren, delen, hergebruiken — het inspireert mensen op een vriendelijke, stille manier.’ Het gaat om het concrete, het behapbare. Mensen ervaren dat ze daadwerkelijk iets doen, in plaats van alleen maar te horen dat het moet.
De kleine gebaren voor de grote verandering dus. Hoe klein? Nou, zo klein als een Scrabble-steentje. Want kijk, daar is die letter ‘F’, de laatste die ontbrak. Breg stopt hem in de doos, loopt ermee weg en komt er even later mee terug, voorzien van een briefje. ‘Met liefde en aandacht, nu weer compleet.’
Doe mee!
Wil je je aansluiten bij een van de initiatieven? Heb je tips of vragen? Stuur een mail naar connect@amsterdamdonutcoalitie.nl
Ben je zelf betrokken bij een initiatief die je graag wilt aanmelden? Maak een profiel aan op onze site, daarna kun je een initiatief toevoegen.
Wil je iets delen? @amsterdamdonutcoalitie #buurtinbloei #stadinbloei
