CASCOLAND
De publieke ruimte als podium voor verandering
Schoonheid kan leiden tot sociale verandering. Kijk maar naar Cascoland in Amsterdam-West waar kunst, ambacht en groen helpen om een probleemwijk wakker te schudden. Door samen te werken met bewoners ontstond eigenaarschap: de buurt werd weer van hen. Kunst dus, als een motor voor duurzame ontwikkeling.
Ze waren wel wat gewend, Fiona de Bell and Roel Schoenmakers. Ze deden al projecten in allerlei uitdagende plekken op de wereld, van de favela’s in Brazilië tot townships in Zuid-Afrika - echt, ze kenden het klappen van de zweep. En toch was de schrik groot toen er tijdens hun tweede nacht in de Van Deysselbuurt niet een maar twee bussen in brand stonden.
Het was ook de reden dat ze na al die omzwervingen nu in Amsterdam-West beland waren, in een buurt waar de problemen onoverkomelijk leken. ‘Er waren aan de lopende band zulke autobranden,’ vertelt Fiona, ‘maar er werd ook volop gedeald, jongeren ontmoetten elkaar voor seks, het was een warzone. De gemeente was ten einde raad. En wat doen die als niets meer werkt? Dan schakelen ze creatieven in.’
De buurt als podium
Want dat zijn Fiona en Roel. Allebei hebben ze een kunstenaarsachtergrond en hun gemeenschapsprojecten over de hele wereld hadden steevast een ding gemeen: behalve effectief en verbindend waren ze mooi. ‘Mooi is belangrijk’, zegt Fiona. ‘Als iets er goed uitziet, dan creëert dat waarde. En waarde is een voorwaarde voor duurzame verandering.’
In de Van Deysselbuurt betekende dat om te beginnen dat het stel er ook echt ging wonen. Geen half werk dus, maar meteen honderd procent erin met de buurt als hun podium. Fiona: ‘Er altijd, de hele tijd zijn: dat is een voorwaarde om een plek eigen te maken.’
Wat Fiona en Roel doen is een ‘interventie’. Dat klinkt ingewikkeld maar het komt neer op de boel een beetje opschudden. ‘Dan worden de pijnpunten zichtbaar’, zegt Fiona, ‘maar meer nog: de mooie dingen. Vanuit de chaos die er even ontstaat, kunnen we beginnen met veranderen. Dat begon voor ons hier met een casco winkelpandje waar vanuit we een wasserette runden. We gingen de was ophangen op straat, strijken op de stoep. Er gebeurt wat en dan verandert er wat.’
Goed brood is een recht
Inmiddels is er veel veranderd. In een glazen kas naast hun huis wordt vanmorgen fruit ingemaakt, afkomstig van zelf in de buurt geplante bomen, overschotten van voedselcirkel Noord en de resten van de markt op Plein 40-45. Appels die over zijn, daar maken ze hier cider en azijn van. Van afgedankt frituurvet maken ze kaarsen en zeep, dat laatste kun je zelf tappen in je eigen flesje.
En misschien wel het mooiste: brood. Alleen de geur al, niks zo lekker als de geur van brood, verser dan vers. ‘Goed brood is een recht’, zegt Fiona. ‘Daarom houden we het betaalbaar. Als je minder kunt betalen, dan betaal je minder. Binnen een half uur is het uitverkocht.’
Ook vandaag weer. En als ze er dan toch zijn, dan zijn er voor de liefhebbers ook potjes met in de kas gemaakte jam van courgette te koop, of hot sauce van aalbessen. Alles mooi, alles lekker.
Eigenaarschap
Fiona: ‘We kwamen erachter dat er enorm veel kennis is over voedsel verbouwen in deze buurt. Het is een migrantenwijk en veel mensen zijn afkomstig van het platteland. Alleen, hier in Amsterdam hadden ze geen land meer. Dus zijn we tuintjes gaan aanleggen tussen de gebouwen waar nutteloos groen ligt, grasveldjes zonder invulling. Nu staan er fruitbomen en wordt er volop groenten en kruiden verbouwd. Door de buurt, voor de buurt: we hebben er vlaggetjes bij moeten zetten dat mensen het écht gewoon mogen plukken.’
De buurt mooier, leuker en lekkerder maken, dat is wat Cascoland op het eerste gezicht doet. Maar daarmee zet het een grotere beweging in gang. Verandering van onderop is belangrijk voor Cascoland maar vooral ook voor de bewoners die meedoen aan hun activiteiten. Hier worden gedeelde kennis en nieuwe waarden zichtbaar. ‘Die autobranden? Dat gedoe? Gestopt. Omdat er eigenaarschap is ontstaan. De buurt is voor buurtbewoners niet meer alleen een plek om te wonen maar ook onderdeel geworden van wie je bent. Eigenaarschap dus, voor de fruitbomen, voor de kruidentuin, voor de kassen, eigenaarschap voor de buurt. En daarmee voor elkaar.’
Doe mee!
Wil je je aansluiten bij een van de initiatieven? Heb je tips of vragen? Stuur een mail naar connect@amsterdamdonutcoalitie.nl
Ben je zelf betrokken bij een initiatief die je graag wilt aanmelden? Maak een profiel aan op onze site, daarna kun je een initiatief toevoegen.
Wil je iets delen? @amsterdamdonutcoalitie #buurtinbloei #stadinbloei
